Catégorie : À la une

Imoron-tevana hivarina mihitsy ny firenena. Maro ny antony voatanisa (krizy ara-toe-karena, fahantrana isan-tokantrano, «fanjakan’ny madinika», sns) fa ny tena fahalovana dia ny nanaovana tsinontsinona ny «Fitaizana Olom-pirenena» efa ho 45 taona izao. Samy resy lahatra fa ny famerenana izany Fitaizana izany ifotony, amin’ny zaza madinika isam-pianakaviana sy any an-tsekoly, no hany hivoahan’i Madagasikara amin’izao hady mandifotr’olona izao.

Mizara Loha-hevitra maro izany «Fitaizana Olom-pirenena» izany. Tantara. Teny. Fomba. Madagasikara. Olona. Asa. Fambolena. Fiompiana. Sakafo. Varotra. Indostria. Tany. Tontolo. Biby. Zavaboary. Fiaraha-monina. Didy aman-dalàna.

Boky maro sahaza ny isan-taonam-pampianarana vao mahenika izany. Ny androany, taridresaka tokana no arosoko ho ohatra. Ny «Fiandrianampirenena» : Madagasikara imason’ny fianakaviambe iraisam-pirenena, Madagasikara imason’ny vahoaka Malagasy, «Madagasikara ho an’ny Malagasy, Malagasy kosa ho an’i Madagasikara» arak’ilay hiran’i Ludger Andrianjaka. Faharoa azo heverina manaraka : «Fiaraha-Monina» : ny fahafahanao tsy hanelingelina ny fahafahan’ny hafa, ny fahafahana miteraka andraikitra, ny fahafahana ananana adidy.

Raha izaho tokoa no mampiana-janaka, tahaka izao ohatra no tiako ho saininy, heveriny, ho fakafakainy, hiainany, hampitainy.

Lohahevitra Ampianarina : FIANDRIANAMPIRENENA

Toko 1 : Firenena sy Olom-pirenena

Ry Tanindrazanay Malala ô
Ny Saina Fotsy-Mena-Maitso
Madagasikara, Nosy midadasika
Malagasy, Foko valoambinifolo
Teny malagasy, fototra indonesiana iray
Ny Repoblika sy ny Fanjakan’Andriana
Ny Fanjakana tokana sy ny Fanjakana federaly
Ny Latsa-bato sy ny Demokrasia
Ny Hetra sy ny tambiny
Ny Fahefana sy ny Vahoaka
Ny Fananam-bahoaka
Mpiasam-Panjakana

Voambolana dinihina : Tanindrazana, Firenena, Tenin-dReny, Tenin-dRazana, Tenim-Pirenena

Toko 2 : Vanim-potoana Fiverenan’ny Fahaleovantena

26 jona 1960 : Fanambarana imasom-bahoaka ny Fahaleovantena
14 oktobra 1958 : Fanambarana ny Repoblika
Aprily 1957 : Fifidianana isaky ny Antenimieram-paritany
1956-1957 : Rafitra tokana sa Rafitra federaly
23 jona 1956 : Loi-Cadre

Toko 3 : Vanim-potoana Fanoherana ny Fanjanahantany

3.1 : Teto Madagasikara

29 marsa 1947 : Inona marina no nitranga ?
4 oktobra 1948 : Fanamelohana ho faty ireo Solombavambahoaka MDRM
1915-1916 : Raharaha Vy Vato Sakelika (Ravelojaona, Ny Avana, sns)
1896-1897 : Menalamba, Rabezavana, Rabozaka, Toera, sns.
15 oktobra 1896 : Fitifirana an-dRainandriamampandry sy Ratsimamanga

3.2 Sehatra Iraisam-pirenena

25 aprily 1955 : Mifarana ny Fivoriambe Asia-Afrika tany Bandoeng (Indonesia)
7 mey 1954 : Ady tao Dien Bien Phu, resin’ny Vietnamiana ny Frantsay
6 marsa 1946 : Neken’ny Frantsay ny Fahaleovantenan’ny Vietnam
1939-1945 : Lefy Great-Britaina sy Frantsa : akon’ny Ady Lehibe tamin’ny Fanjanahantany
Ohatra dinihina manokana : Ethiopia
Ohatra dinihina manokana : Japana

Toko 4 : Madagasikara talohan’ny Fanjanahantany

4.1 Ny tsangambato rehareha iombonana
4.2 Ny madilana mbola tsy marimaritra iraisana
4.3 Tantara Malagasy sy/sa Tantara isam-Poko ?
4.4 Voambolana dinihina : Karazana, Fokonolona, Foko
4.5 Daty dinihina : 23 oktobra 1817, 30 septambra 1895, 6 aogositra 1896

Tsy Mahamasina no tery, fa ny olona no kely loha. Na ho atao iray kilometatra aza ny haben’ny vavahady, rehefa tsy mahay mifanaja, raha mbola tsy manaiky milahatra, raha mbola tsy mahavita miandry tantana, tsy atao hahagaga raha mifanosika sy mifanitsaka ho faty.

Mahamenatra sady mampalahelo. Sivy amby dimampolo taona niverenan’ny Fahaleovantena, milahatra aza tsy hain’ny Gasy. Asa, izay eritreritry ny Filohan’ny Rwanda nanatri-maso tetsy Mahamasina : izao ve sisa ilay Madagasikara nanana Fanjakana nandefa ambasadaoro tany Londres, Paris, Washington, Berlin, raha mbola fokofoko niady an-trano ny tany Afrika ?

Tsy Antananarivo no kely, fa ny mponina mivangongo eto no betsaka loatra. Ary ny ankamaroany tsy mahay velively izany hoe fiainana an-tanan-dehibe sy an-dRenivohitra izany : 2019, mbola lava-piringy ; 2019, mbola posy sy sarety taritin’olombelona ; 2019, mbola amidy amin’ny tany ny hanin-ko-hanina…

Jereo ny sary tamin’ny andron’ny Fanjanahantany : ampitahao amin’ny zava-misy ankehitriny. Nadiodio sy nilamindamina ery ny tanàna tamin’izany. Enimpolo taona aty aoriana lasa fisoko ilay Antananarivo : fako, tay, amany, lelo, rehoka, rora, izany no lalovan’ny faladia raha tsy mitandrina.

Tsy Mahamasina no tery fa ny Sekoly no tsy ampy. Sekoly tokony handetehana an-tsain’ny tsirairay ny fomba amam-panao hahafahana mbola miaraka monina. Zavatra faran’izay tsotra izany mbola vao tsy ela akory, saingy very ny fahalalam-pomba, simba ny toe-tsaina. Tsy fahantrana ara-bola ihany no hita ankehitriny, fa fahantrana ara-tsaina indrindra indrindra.

Tany amin’ny efapolo taona lasa tany ho any, mbola tsy nisy taxibe teto. Mbola autobus no fitateram-bahoaka ary ny zavatra nampiavaka azy ireny dia ilay soratra tsotra hoe «toerana voatokana». Voatokana ho an’ny Zokiolona, voatokana ho an’ny bevohoka, voatokana ho an’ny mitaiza kely. Izay sendra tafapetraka tamin’izany toerana izany dia nahalala fomba nitsangana avy hatrany raha vao miditra ny autobus ny ray aman-dreny na izay mitondra vohoka.

Izany fihetsika tsotra izany no simba sy very, tsy hain’ny «Génération taxibe» : mifanaja, tsy misisitsisika, tsy misongontsongona. Tsy mifanitsa-kitro ho faty etsy Mahamasina.